Ministry – Mục Vụ Truyền Giáo

 

 

 

TRUYỀN GIÁO PARAGUAY – CHUYỆN BÊN LỀ 

LỄ THÊM SỨC

 

Chúa Nhật XXXIV thường niên năm C, lễ Chúa Kitô Vua và cũng là kết thúc năm Phụng vụ, giáo xứ chúng tôi tổ chức thánh lễ thêm sức sau nhiều ngày chuẩn bị. Vì giáo xứ có quá nhiều giáo họ ở xa nhau nên chúng tôi đã quyết định tổ chức 2 thánh lễ ở hai địa điểm khác nhau để những giáo họ lân cận có thể có điều kiện tham dự đông đủ và sốt sắng. Bởi thế, ngày hôm nay Đức Cha Ignacio, giám mục Giáo phận Encarnación và cũng là Chủ tịch Hội Đồng Giám Mục Paraguay (CEP) đã giành trọn một ngày cho chúng tôi. Ngài hẹn với chúng tôi là 9h00 sáng sẽ có mặt tại giáo xứ để dâng thánh lễ thêm sức. Tuy nhiên, mãi đến gần 10h00 ngài mến đến vì đêm qua trời mưa lớn tưởng chừng như không dứt nên các con đường xình lầy và mặc dù từ Toà Giám Mục ngài đã đi lúc 5h00 sáng. Thế mới biết giáo phận Encarnación của ngài rộng đến chừng nào. Mọi người đã có mặt từ rất sớm và tập dợt nghi thức cũng như hát hò với nhau rất nhiều để chuẩn bị đón Giám mục. Ngài vừa đến thì vội mặc áo lễ và ra ngay. Vì nhà thờ nhỏ hẹp nên chúng tôi phải tổ chức ngoài hội trường mới đủ chỗ. Vị Giám mục người Paraguay thấu hiểu hoàn cảnh của dân mình nên ngài đã luôn động viên và nâng đỡ đoàn chiên cách đặc biệt. Không hề thấy sự bực tức hay khó chịu thể hiện trên gương mặt của ngài mặc dù có những điều rất dễ làm ta nổi nóng như trật tự trong thánh lễ, hội trường nóng bức, âm thanh ọt ẹt hay các phần nghi thức không ăn khớp… Vị giám mục ấy vẫn luôn điềm tĩnh và xử sự cách tốt đẹp cả hai thánh lễ sáng và chiều với gần 400 em thêm sức. Trong bài giảng về Chúa Kitô Vua, ngài đề cập đến Chúa Kitô là một vị vua vượt trên mọi biên giới, mọi lãnh thổ, ngôn ngữ, màu da, sắc tộc như trong thánh lễ hôm nay có cả người Paraguay, người Argentina, người Brazil và người Việt Nam nữa. Và, thay vì chúng tôi cảm ơn ngài vì đường xá xa xôi mà phải lo thức dậy sớm để đến với chúng tôi và cử hành hai thánh lễ thêm sức cho gần 400 em, thì ngài ngài lại cảm ơn chúng tôi cách đặc biệt khi ngài nói rằng thánh lễ hôm nay có cha Antonio Sang người Việt Nam đã hiện diện với chúng ta như một nhà truyền giáo và như một người anh em của chúng ta. Và ngài nói tiếp : “Chính Chúa Kitô Vua đã hợp nhất chúng ta nên một dân mới, dân thánh của Chúa trong đó tình yêu thương chính là điểm độc nhất vô nhị trong quốc gia của ngài”. Tôi thật sự cảm động về lời cảm ơn của ngài vì có lúc tôi nghĩ rằng tôi lẻ loi nơi xứ người khi ở Paraguay này chỉ duy nhất có 2 linh mục đến từ Việt Nam là cha Huân hiện đang giúp tại một giáo xứ khá xa và tôi.  Bởi thế, đôi khi chúng tôi cảm thấy cô đơn và xa lạ nơi xứ người. Có những lúc chúng tôi thèm nói tiếng Việt như thèm ăn tô phở vậy. Thế mới biết tiếng mẹ đẻ mới là ngôn ngữ của chính mình. Sau thánh lễ, tôi được dịp nói chuyện với Đức Cha nhiều hơn và ngài rất thích thú khi tôi nói chuyện với ngài về ơn gọi và hiện tình giáo hội Việt Nam hiện nay.

 

ĐÁM TANG MỘT LINH MỤC

Cũng trong ngày hôm nay, trong khi chờ đợi Giám mục đến dâng lễ, chúng tôi lại nghe tin buồn về một linh mục, người anh em cùng Hội Dòng chúng tôi qua đời khi chuẩn bị dâng thánh lễ Chúa Nhật. Vì thế, sau thánh lễ thêm sức ban chiều, chúng tôi cùng với Đức Giám mục đã vội vã đến viếng xác vì linh mục quá cố thuộc địa phận của ngài. Vì đường trơn trợt nên mãi đến 21h00 chúng tôi mới đến nơi. Sau những phút viếng thăm, Đức cha phải vội vã về Toà Giám mục để thông báo chương trình lễ an táng ngày hôm sau. Linh mục quá cố là người Tây Ban Nha đã đến Paraguay và làm việc ở đây lâu năm nên rất thông thạo tiếng Guarani. Ngài đã coi sóc giáo xứ này gồm 35 giáo họ trong 14 năm qua. Ngài vừa nhận bài sai từ Giám tỉnh để nhận nhiệm sở mới vào đầu năm 2008. Nhưng Chúa đã gọi ngài quá bất ngờ qua một cơn đau tim khi ngài chuẩn bị dâng lễ Kitô Vua. Theo phong tục ở đây, người ta chỉ để xác một ngày rồi sẽ an táng. Thân nhân của người quá cố vì ở tận Tây Ban Nha nên chẳng có ai ngoại trừ anh em trong Dòng và đàn chiên trong giáo xứ. Theo truyền thống của Dòng, nhà truyền giáo qua đời ở đâu sẽ an táng tại đó. Tôi đã lặng người đi và nghĩ về số phận của mình vào những ngày cuối đời. Cuộc sống con người sao mà mỏng giòn và mong manh như thế. Năm 2003, tại Việt Nam, tôi đã chứng kiến 2 cái chết đau thương của 2 anh em trẻ trong Dòng (một ở Đà lạt và một ở Buôn Mê thuột) trong 2 tai nạn giao thông thảm khốc. Rồi tháng 8 vừa qua tôi lại nghe tin chính người anh ruột của tôi rất khoẻ mạnh lại từ giã cõi đời cách đột ngột. Tôi đã suy nghĩ nhiều về sự chết và nhiều lúc cảm thấy sợ. Đám tang của nhà truyền giáo ở đây quá đơn giản : không người ruột thịt, không hình ảnh, không kèn trống. Đơn giản chỉ có một chiếc hòm vừa khít một người với chiếc áo Alba và dây Stola tím. Hẩm hiu và trơ trọi! Tôi chợt nghĩ rẵng, một ngày nào đó đám tang của tôi cũng sẽ như vậy. Cuộc sống ở trần gian này chỉ là tạm bợ nên phải sống làm sao để ngày mình được cất đi cũng thật nhẹ nhõm và bình an, những thứ còn lại chỉ là hương hoa mà thôi.

Dù chỉ được báo trước vài tiếng đồng hồ nhưng hầu hết anh em trong Dòng đều có mặt đông đủ lúc 11h00 trưa hôm sau và nhiều anh em phải đi trong đêm để kịp dâng thánh lễ đồng tế tiễn biệt người quá cố và sau đó đưa linh cửu vào nghĩa trang của Dòng. Thế là hết! Cuộc sống tạm bợ ở trần gian sao mà phiêu liêu thế. Xin vĩnh biệt người anh em. Một ngày nào đó chúng ta sẽ được gặp lại nhau và sẽ cùng nhau chia sẻ những niềm vui nơi thiên quốc.

 

HỌP HẠT TRUYỀN GIÁO  

           

Hai ngày sau cái chết của người anh em cùng Dòng, chúng tôi có cuộc họp Hạt truyền giáo. Hạt truyền giáo của Dòng chúng tôi gồm 10 giáo xứ với hàng trăm giáo họ cách xa nhau. Cuộc họp truyền giáo là dịp để anh em chia sẻ những ưu tư, những buồn vui trong đời sống mục vụ truyền giáo. Và hôm nay cũng là ngày sinh nhật lần thứ 70 của Tu huynh hạt trưởng người Mỹ đã sống ở đây từ rất lâu. Lâu ngày gặp nhau nên anh em được dịp trút bầu tâm sự, nhất là các cha có tuổi thuộc nhiều quốc gia khác nhau như Argentina, Brazil, Đức, Úc, Ba-lan, Mỹ, Ấn Độ, Indonesia, Ireland, Ý… rôm rả nói chuyện xưa, đem những kỷ vật từ thời Đấng Sáng Lập như điếu cày, đôi ủng, cặp mắt kính… để tám chuyện với nhau. Các ngài tuy có tuổi nhưng tâm hồn rất trẻ thơ và lạc quan dù cuộc đời truyền giáo rất vất vả. Đây cũng là bài học cho thế hệ đàn em đừng bi quan trước những giông tố của cuộc đời.

 

HÀNH HƯƠNG ĐỨC MẸ CAACUPE          

Chúa Nhật thứ I mùa vọng, tôi cùng tháp tùng với một số đại diện các giáo họ trong giáo xứ hành hương Đức Mẹ Caacupé. Đây là trung tâm hành hương nổi tiếng của Paraguay. Từng đoàn người tản bộ từ khắp các nẻo đường ở Paraguay mặc dù nhiệt độ lúc này là 38 độ C. Trời oi bức như vậy nhưng khách hành hương vẫn tuôn đến với Đức Mẹ để chuẩn bị mừng lễ Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội. Thế mới biết sức thu hút của các trung tâm hành hương Đức Mẹ ở Paraguay và trên thế giới dù hiện nay phong trào tục hoá đã len lỏi vào khắp hang cùng ngỏ hẻm và đi vào trong tư tưởng của thế hệ trẻ. Trung Tâm Hành Hương Đức Mẹ Caacupé ở Paraguay có một ngôi Thánh Đường rất tráng lệ với những khu vực thánh thiêng riêng biệt. Ở đây, dân cư đông đúc và Toà Giám Mục Caacupé cũng đặt tại đây. Ngày lễ Mẹ Vô Nhiễm là ngày bổn mạng của Trung Tâm Hành Huơng Caacupé nên họ đã làm tuần cửu nhật và mỗi ngày họ mời các Giám mục trong 15 Giáo phận dâng thánh lễ và giảng lễ cho những nhóm khác nhau nhằm giúp mọi người hiểu rõ ơn gọi và sứ mạng của người Kitô hữu trong thiên niên kỷ mới.

Vào chính ngày lễ bổn mạng, Đức Giám Mục Giáo Phận Caacupé, đồng tế với một số giám mục trong đó có cả giám mục chủ tịch Hội Đồng Giám Mục Paraguay và nhiều linh mục đồng tế khác. Các ngài đã dâng lên lời tạ ơn Chúa qua sự bầu cử của Mẹ Caacupé và dâng nước Paraguay cho Mẹ. Quân đội và cảnh sát làm hàng rào danh dự và bảo vệ an ninh trong tất cả các thánh lễ. Các anh lính chữa lửa cũng túc trực ngày đêm vì mùa này là mùa nóng nên rất dễ xảy ra hoả hoạn. Tất các kênh truyền hình ở Paraguay đều truyền hình trực tiếp thánh lễ trọng thể này với những lời dẫn và bình luận thật trang nghiêm. Thế mới biết tôn giáo luôn đóng một vài trò quan trọng trong đời sống con người. Dịp này, các chính trị gia, các ứng cử viên thuộc các đảng phái đang chuẩn bị ráo riết cho việc bầu cử cũng đi hành hương Đức Mẹ vừa để cầu nguyện và cũng vừa để lấy lá phiếu của dân chúng vì đối với người dân xứ này sẽ không bao giờ chấp nhận một vị lãnh đạo của họ không có niềm tin tôn giáo và thiếu đạo đức. Trong các bài giảng, các giám mục nói đến sự hiệp nhất và chia sẻ để chống đói nghèo. Các ngài cũng với giáo dân hãy biết khôn ngoan trong việc lựa chọn người xứng đáng lãnh đạo đất nước để đưa Paraguay trở thành một đất nước phồn thịnh, ấm no hạnh phúc và biết tin tưởng vào Thiên Chúa.

Paraguay bắt đầu vào mùa Hè và các trường học đã làm lễ kết thúc năm học để chuẩn bị mừng lễ Giáng Sinh và Năm Mới. Vì thế, từ các buổi chiều thứ sáu đến  tối Chúa Nhật, đâu đâu cũng nghe nhạc xập xình và pháo nổ rung trời. Ở nông thôn, người ta bắt đầu thu hoạch vụ mùa nhưng giá cả quá bèo bọt. Thật tội nghiệp cho những người nông dân làm ăn tối mặt nhưng quanh năm vẫn thiếu ăn trong khi người dân ở thành phố lại dư thừa của cải dù vừa làm vừa chơi. Và cũng thật tội nghiệp cho các vị mục tử, các nhà truyền giáo phải quần quật ngày đêm tìm kiếm những con chiên lạc nhưng nhiều người vẫn còn thờ ơ. Xin Chúa và Mẹ Maria Caacupé gìn giữ, ban ơn và chúc lành cho những người con của xứ sở Tereré này.

Lm. Trần Xuân Sang, SVD (12/12/2007).  

                  

CÂU CHUYỆN TRUYỀN GIÁO

 

 Paraguay – Một buổi thứ Tư nọ khi chuẩn bị nấu ăn trưa thì có bà quản chạy đến nhờ tôi đi viếng kẻ liệt đang nằm ở trung tâm y tế huyện. Thật sự tôi không muốn đi tý nào vì mới vừa trở về sau khi cử hành nghi thức an táng cho một bà lão ở xa. Trong lòng hơi đắn đo một tý vì nghĩ rằng bệnh nhân nằm bệnh viện thì chưa đến nỗi chết ngay, khi khác đi cũng được chứ có gì đâu mà phải vội. Nhưng khi nhớ lại một trường hợp ở Việt Nam, vào lúc nửa đêm có ông biện xóm đến rước đi kẻ liệt của một em bé thập tử nhất sinh mới chuyển ở bệnh viện về, lúc đầu cũng chần chừ nhưng rồi lại đi và sau khi xức dầu cho em bé xong thì sáng hôm sau em bé qua đời. Tôi cũng nghĩ nếu mình không đi thì lỡ bệnh nhân này chết thì sao! Nghĩ như thế nên tôi cất lại những món chuẩn bị nấu trưa để đi kẻ liệt ngay tức khắc. Lại cũng phải đi bộ từ giáo xứ đến trung tâm y tế. Đường từ giáo xứ đến trung tâm y tế huyện không xa nhưng phải lội qua mấy con dốc nên cảm thấy hơi mệt. Đến trung tâm y tế, tôi phải chờ ở ngoài vì lúc đó người ta mới tắm rửa cho bệnh nhân vì lâu ngày quá nên hôi hám. Bệnh nhân là một phụ nữ khoảng 45 tuổi bị chứng bệnh ung thư của người phụ nữ khoảng 1 năm nay. Chị ta có vẻ già hơn so với tuổi 45 của mình. Vì là người dân tộc thiểu số nên chị ta chỉ biết nói bập bẹ tiếng Tây Ban Nha. Sau nghi thức cầu nguyện cho bệnh nhân cùng với vài người đạo đức đi theo, đến phần xưng tội, chị ta hỏi tôi có biết tiếng thổ ngữ của chị không để chị xưng tội. Tôi nói với chị là tôi không biết nhưng tôi đưa tuợng Thánh Giá cho chị và nói với chị rằng chị hãy xưng thú tội lỗi của chị với Chúa Giêsu và người sẽ lắng nghe và tha thứ cho chị, tôi chỉ là dụng cụ của Ngài mà thôi. Chị đã nhìn tượng Thánh giá và nhìn tôi cách tin tưởng rồi bắt đầu bộc bạch những tội lỗi của mình. Lúc đó, mặc dầu trong phòng bệnh lâu ngày có mùi hôi khó chịu nhưng tôi cảm thấy Chúa Giêsu đã hiện diện thật sự và tôi có cảm giác Chúa thầm thì với tôi và với chị vì dường như tôi hiểu những gì chị đang nói mặc dù tôi không hề biết một tý ngôn ngữ của chị. Sau đó tôi đã ban phép xá giải cho chị và trao Mình Thánh Chúa để chị có Chúa ngự vào lòng sau nhiều năm xa cách Chúa.

Trên đường trở về giáo xứ, bà quản đã báo cho tôi một tin vui là lần trước khi tôi xức dầu cho một bệnh nhân đau nặng, nay bệnh nhân ấy đã khoẻ và có thể đi lại được nên bệnh nhân ấy đã gởi lời thăm và cảm ơn tôi. Cũng chính vì điều đó nên bây giờ có người đau yếu nào họ cũng chạy đến nhờ tôi xức dầu và ban các bí tích. Tôi nói với họ là chẳng phải tôi là thần thánh gì đâu mà chính Chúa làm qua thừa tác viên linh mục mà thôi.

Ngay ngày hôm sau, người phụ nữ bị ung thư ở trung tâm y tế mà tôi vừa xức dầu ngày hôm trước xin được hợp thức hoá hôn nhân với người người đàn ông mà từng sống với chị hơn 18 năm qua và nay đã có hai mặt con. Cũng may là vị linh mục Paraguay vừa mới trở về sau chuyến công tác xa, ngài đã đến bên giường bệnh của chị để chứng kiến và hoàn tất nghi thức hôn phối của gia đình chị. Đối với tôi thì đây là lần đầu tiên tôi chứng kiến một người bệnh thập tử nhất sinh hoàn tất nghi thức hôn phối! Như thế là chị ta được mãn nguyện và thấy nhẹ nhõm vì những cắn rứt lương tâm của chị trong nhiều năm qua nay đã được giải toả. Chị thều thào trong niềm vui sướng rằng nếu hôm nay Chúa gọi chị trở về thì chị đã mãn nguyện. Và cũng đêm hôm ấy, chị đã trút hơi thở cuối cùng.     

Nhiều người Paraguay giữ đạo không mấy sốt sắng nhưng họ rất tin vào chuyện thần thánh, nhất là thích uống nước thánh do linh mục làm phép. Linh mục vừa vào đến nhà thăm bệnh nhân là họ múc ngay một ly nước để các ngài làm phép rồi uống liền. Họ cũng thích mua các tượng ảnh và nhờ các linh mục làm phép rồi đeo trên người như một tấm bùa hộ mệnh. Các tượng ảnh lớn như tuợng Chúa chuộc tội, tượng Đức Mẹ hay các thánh thì họ thường bỏ vào trong một lồng kính hay một cái trang và khoá lại rất cẩn thận giống như là “nhốt” lại để Chúa, Mẹ và các thánh khỏi chạy ra khỏi nhà họ. Mỗi quốc gia hình như đều có một nơi Đức Mẹ hiện ra. Nào là Mẹ Fatima ở Bồ Đào Nha, Mẹ Lộ-đức ở Pháp, Mẹ Aparecida ở Brazil, Mẹ La-vang, Mẹ Trà Kiệu ở Việt Nam…, còn ở Parguay thì người dân ở đây có Mẹ Caacupe rất linh thiêng và người dân này cũng đặc biệt sùng kính. Hầu hết các ngày Chúa Nhật Đức Giám mục và các linh mục đồng tế đều dâng thánh lễ và truyền hình trực tiếp ở đây để mọi người cùng cảm tạ Thiên Chúa qua lời bầu cử của Mẹ.

Vào ngày 31.10.2007, ngày cuối tháng Mân Côi, giáo xứ nơi tôi làm việc đã tổ chức lần chuỗi tạ ơn Mẹ cách đặc biệt. Và đúng là đặc biệt thật. Từ lúc 17h30, từng đoàn người của 5 giáo khu thuộc giáo xứ chính đã kiệu ảnh Đức Mẹ trong nhiều màu cờ khác nhau. 5 giáo khu đại diện cho 5 châu lục với 5 màu cờ như : cờ xanh lá cây (verde), tượng trưng cho châu Phi (thay cho màu đen) do một bà quản dẫn đầu vừa đi vừa hát; cờ màu đỏ (rojo), tượng trưng cho châu Mỹ do cha người Paraguay đại diện; cờ màu trắng (blanco), tượng trưng cho châu Âu do thầy người Ba-lan đại diện; cờ màu xanh da trời (azul) tượng trưng cho châu Đại Dương do một ông trùm dẫn đầu; và cuối cùng là màu vàng (amarillo), tượng trưng cho châu Á do tôi, linh mục Việt-nam đại diện. Chủ đề của buổi lần hạt Mân Côi hôm nay gọi là chuổi Mân Côi truyền giáo. Từng đoàn người thuộc khắp các nẻo đường của vùng quê từ từ tiến vào hội trường của giáo xứ với những bài hát tôn vinh Mẹ thật đơn sơ nhưng cũng thật ấm cúng. Tuy nhiên, khi nhìn vào đoàn rước chỉ toàn thấy các em thiếu nhi, các bà goá và các cụ ông cụ bà nghêu ngao xướng hát. Giới trẻ ở giáo xứ này chỉ thấy lác đác vài ba người và cũng chẳng chịu mở miệng để ca tụng Thiên Chúa. Thật đáng thương cho Giáo hội nhưng cũng thật đáng mừng vì chính nhờ những người chân chất như thế này mà Giáo Hội đã đứng vững từ bao đời nay.

Cũng chia sẻ thêm một tý về cộng đoàn quốc tế mà tôi đang sống (Paraguay-Balan-Việt Nam). Ngay những ngày đầu về giáo xứ, chúng tôi mỗi ngày chia ra mỗi người nấu ăn. Tuy nhiên, các món ăn do cha người Paraguay nấu rất nhiều dầu và chỉ ăn thịt với củ mì hay thỉnh thoảng có súp đậu, món ăn do thầy người Balan nấu lại có nhiều bột và chẳng biết gọi đó là những món gì vì thầy trộn chung bột mì, lòng đỏ trứng gà rồi chiên lên và ăn. Tới phiên người Việt Nam, tôi đã vận dụng tất cả tài năng nấu nướng đã kinh nghiệm được từ khi ở Việt Nam để nấu các món thuần Việt. Hội Dòng chúng tôi ở Việt Nam có cái mới lạ là khi các thầy bắt đầu bước chân vào học viện tại Sài Gòn hay Đà Lạt, thầy nào cũng phải biết đi chợ và tập nấu ăn. Vì thế, nhờ 6 năm học viện và hai năm giúp xứ, tôi đã biết nấu các món ăn tuy không phải là đầu bếp xuất sắc nhưng cũng đủ để mọi người thưởng thức ngon lành. Chính vì thế, khi tôi nấu các món ăn Việt Nam ở đây, mọi người đã khen rất ngon, nhất là cha người Paraguay và thầy người Balan. Cũng chính vì “bị khen” mà tôi lại “bị khổ” vì từ ngày ấy tôi phải vào bếp thường xuyên hơn sau khi xong việc. Dĩ nhiên là mỗi người mỗi việc, thầy Balan phải lo đi chợ mua thức ăn, cha người Paraguay lo rửa chén và dọn dẹp sau khi ăn xong. Nhờ ăn uống có chất và hợp khẩu vị nên sức khoẻ của chúng tôi cũng khá hơn.

Tháng 11 lại đến, chúng tôi lại có nhiều việc để làm. Các giáo xứ tại Việt Nam thường tổ chức sám hối và xưng tội vào Mùa Chay hoặc Mùa Vọng để giúp mọi người có dịp làm hoà với Chúa. Tuy nhiên, ở đây người ta lại thích đến làm hoà với Chúa trong tháng Các Linh Hồn, nhất là dịp này giáo xứ sẽ có lễ thêm sức cho cả 37 giáo họ. Những người được chọn làm cha mẹ đỡ đầu cảm thấy rất hãnh diện nên họ đã bỏ thời gian để đến tham dự tuần tĩnh tâm và xưng tội. Vì thế,  hàng ngày vị linh mục người Paraguay và tôi thường phải ngồi toà ở giáo xứ và các giáo họ. Vì đang là mùa giông bão nên đường xá khó đi vô cùng. Anh em chúng tôi có chiếc xe tải mục vụ và nhiều lần suýt bị lật vì đường xá trơn trợt. Có những bữa tôi đi xe mô tô với một giáo dân và cũng bị lộn nhào vài lần. Khi đến những giáo họ nói tiếng Guarani nhiều hơn, vị linh mục người Paraguay nói rõ với giáo dân là ai muốn xưng tội bằng tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha thì đến chỗ tôi, còn ai muốn xưng tội bằng tiếng Guarani thì đến chỗ ngài. Tuy nhiên chỗ tôi lại thường đông hơn vì người ta thích xưng tội với linh mục ngoại quốc dù những người lớn tuổi họ cứ xưng tội với tôi băng tiếng Guarani. Các bạn trẻ thì thích nói tiếng Tây Ban Nha hơn vị chính họ cho rằng nếu nói tiếng Guarani thì người nước ngoài sẽ khinh họ vì tiếng Guarani là tiếng thổ dân! Đây quả thực là một điểu đau lòng khi người dân Paraguay phải nói tiếng nước ngoài ngay trong nhà của mình.

Ngồi toà giải tội tôi phải chịu đựng biết bao nhiêu “mùi đặc biệt” của các hối nhân. Ở xứ tôi không có toà giải tội mà chỉ để 2 cái ghế diện đối diện giữa linh mục giải tội và hối nhân nên các mùi rượu, mùi thuốc lá, mùi thịt nướng, mùi nước hoa… nói chung là các mùi tổng hợp tôi đều lãnh đủ. Tôi thầm cảm ơn Chúa vì ít ra họ cũng còn ý thức về tội lỗi và muốn thay đổi. Qua toà giải tội, tôi muốn nói cho họ biết rằng Chúa luôn yêu mến họ, tha thứ cho họ và muốn họ quay trở về với Ngài. Nhiều người trong số họ từ rất lâu rồi không biết xưng tội là gì và sau khi tôi ban phép xá giải họ đã hỏi tôi rằng họ có được Chúa tha thứ và được rước mình thánh chúa hay không. Tôi nói với họ là Chúa đã tha thứ cho họ nếu họ thật sự biết ăn năn và họ đã cảm thấy nhẹ nhõm và bình an sau khi rời toà giải tội và đã có những thái độ tích cực vào những ngày sau đó.

Nhiều gia đình ở giáo xứ tôi là những “gia đình liên hiệp quốc” thật sự. Ông nội là người Đức rồi cưới bà nội là người Balan. Sau đó họ đến Paraguay sinh sống từ những ngày xa xưa và sinh con cái. Sau đó, con cái của họ bây giờ là quốc tịch Paraguay lại kết hôn với người Brazil và sinh ra đàn cháu. Rồi đàn cháu ấy lại kết hôn với người Argentina. Hiện giờ tất cả đền nói tiếng Tây Ban Nha nhưng không phải dễ nghe tý nào vì là ngôn  ngữ pha trộn, nhất là những người Brazil nói tiếng Tây Ban Nha với giọng Bồ Đào Nha, tương tự như ở Việt Nam, có người thì nói giọng Quảng, giọng Huế, giọng Nghệ An hay giọng Hà-nam-ninh… vậy. Được dịp ngồi toà và nghe các giọng nói “liên hiệp quốc” dần dà tôi cũng quen và nhận ra rằng ngôn ngữ chỉ là một phương tiện để thông tin, và biết nhiều ngôn ngữ là để phục vụ.

Thế đó, công việc của chúng tôi rất tầm thường nhưng qua đó tôi cảm nhận được một điều là dù công việc nhỏ nhặt nhưng cố gắng chu toàn hết sức có thể sẽ đem lại nhiều kết quả tốt đẹp cho người khác và cho chính mình. Tôi rất thích câu nói :”Salvar un hombre es salvar el mundo entero” (Cứu một người là cứu cả thế giới). Tôi luôn tâm niệm với lòng mình là cố gắng làm dù những điều nhỏ nhất nhưng với một nhiệt tâm lớn nhất.

Lm. Trần Xuân Sang, SVD (26/11/2007).  

 
PARAGUAY: XỨ SỞ TERERÉ
 
 
 
        Chúng ta thường nghe nói về một vài tâp tục của một số quốc gia mà chỉ nghe đến cái tên là chúng ta nghĩ ngay đến con người của quốc gia đó.
        Ví dụ như chúng ta chỉ cần nghe nói đến xứ sở Hoa Anh Đào, chúng ta nghỉ ngay đến nước Nhật Bản. Xứ sở của điệu nhảy Samba chúng ta liền liên tưởng đến nước Brazil. Xứ sở Bò tót chúng ta liên tưởng ngay đến nước Tây Ban Nha. Đất nước của câu chuyện nghìn lẻ một đêm chúng ta nghĩ ngay đến Iraq… Và, nếu ai đã từng đến Paraguay một lần sẽ thấy đất nước này có một nét đặc trưng riêng để gọi tên đất nước: Xứ sở Tereré.
        Thoạt nghe chữ này có vẻ lạ nhưng với người Paraguay thì nếu một ngày mà không nhắc đến từ này hay không dùng đến món này thì coi như mất đi thi vị của cuộc sống. Vậy Tereré là gì mà có thể ám chỉ đến cả phong tục của một quốc gia như thế?
Nếu người Việt Nam chúng ta có món phở và món bún bò Huế rất đặc biệt và đã đi vào từ điển ẩm thực Việt, thì đối với người Paraguay, Tereré và Mate lại là thức uống không thể thiếu trong cuộc sống. Té, theo tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là Trà. Tereré có nghĩa là uống trà lạnh, và Mate có nghĩa là uống trà nóng.
         Tuy nhiên cách thức dùng Tereré và Mate của Paraguay là cả một nghệ thuật có từ lâu đời. Từ một em bé có trí khôn đến người già sắp lìa cõi đời đều biết cách pha chế và dùng món trà đặc trưng này. Thậm chí, những người ngoại quốc và các nhà truyền giáo làm việc ở đây cũng quen với với cái món Tereré va Mate này.
         Chắc có lẽ nhiều người tò mò hỏi có ngon không hay có gì đặc biệt mà nhiều người uống thế! Nếu để người Paraguay trả lời thì dĩ nhiên họ sẽ nói là ngon, nhưng để những người ngoại quốc trả lời thì còn tuỳ vào mỗi người có hợp “gout” hay không nữa.
         Tereré là một thức uống truyền thống và phổ biến ở Paraguay cùng với Mate được người dân ở miền sông Plata gồm Argentina, Uruguay và phía Nam Brazil thường dùng. Từ xa xưa, người ta uống Mate như là một hình thức ăn chay đối với những người thực hành nghĩa vụ tôn giáo, nhưng ngày nay đã trở nên phổ biến trong nhiều nước vùng Nam Mỹ. Tuy nhiên, Tereré chỉ duy nhất có ở Paraguay nên xứ sở này còn được gọi là xứ sở Tereré.
         Uống Tereré hay Mate là một cả một nghệ thuật như dùng trà đạo ở xứ sở Hoa Anh Đào. Tuy nhiên, trà đạo chỉ có giới trí thức và tầng lớp quí tộc thưởng thức, còn Tereré và Mate ở Paraguay thì từ tầng lớp cùng đinh đến quí tộc, từ thường dân đến tổng thống đều có thể thưởng thức một cách thuần thục.
          Gặp nhau là uống Tereré hay Mate. Khách vào nhà cũng mời độc nhất món Tereré hay Mate.
Cách thức pha chế khá đơn giản, chỉ có vài ba lá thảo mộc giống như cây thuốc bắc ở Việt Nam rồi xoay nhuyễn hay nghiền nát và bỏ vào một chiếc bình nhỏ, có thể làm bằng gỗ, bằng thiếc, bằng bạc, hay bằng Inox. Sau đó đỗ nước vào chiếc bình nhỏ đó rồi dùng một ống hút giống như ống hút bằng thiếc hay bằng bạc, hay bằng Inox để hút.
         Tất cả mọi người đều hút chung một ống. Nếu có ai đã từng uống rựơu cần của người dân tộc thiểu số ở tây nguyên thì sẽ biết cách uống Tereré hay Mate bên Paraguay.
         Mùa lạnh họ uống Mate (trà nóng) và mùa nóng sẽ uống Tereré (trà lạnh). Vào mùa Đông, thời tiết ở đây có khi xuống 0 độc C nên việc uống Mate rất có lợi cho sức khoẻ. Bởi thế, khi bạn được mời dùng Mate hay Tereré thì bạn đang được quí mến.
Người nào mời uống trà thì người đó sẽ chủ sự tất cả và rót cho những người khác. Bất cứ đi đâu xa hay gần, họ đều mang theo dụng cụ uống trà. Đi lễ họ cũng mang theo dụng cụ để uống Tereré hay Mate.
        Các nữ tu bận tu phục đi dự lễ cũng không quên mang theo bộ đồ nghề để uống Tereré hay Mate. Các sinh viên lại càng không thể thiếu bộ đồ nghề này trước khi đến trường. Các công chức dù ăn bận khá chỉnh tề nhưng cũng không quên đem theo bộ đồ nghề Tereré vào công sở. Trong các cuộc hội nghị họ cũng không quên dùng Tereré hay Mate. Nói tóm, cuộc sống mà thiếu vắng Tereré hay Mate ở Paraguay thật là mất đi ý nghĩa.
        Tôi đến Paraguay vào những ngày của mùa đông nên được thưởng thức món Mate, món trà nóng. Những người nông dân thật thà chất phát ở vùng quê đã mời tôi thử Mate khi ngồi nói chuyện với họ. Khi quan sát họ uống, tôi cũng đã thử và suýt bị phỏng miệng vì nóng quá. Hãy hình dung nước sôi 100 độ C và người ta đỗ vào chiếc bình nhỏ với một ít thảo mộc trong đó, sau đó, họ dùng ống hút bằng bạc, bằng thiếc hay bằng Inox để hút thì chẳng dễ chịu chút nào. Vậy mà họ đã dùng một cách tự nhiên trong khi lần đầu tiên suýt nữa là cái lưỡi của tôi đã bị phỏng vì nóng.
         Cái thi vị khi dùng Tereré hay Mate là mọi người cùng nhau trút bầu tâm sự, cùng nhau hút chung một ống, cùng nhau uống chung một bình để thể hiện sự chia sẻ và quan tâm lẫn nhau. Tuy nhiên, nếu có ai cảm thấy mình không hợp với khẩi vị này, họ có thể từ chối một cách khoé léo kẻo bị cho là người phân biệt và không hoà đồng. Nếu xét về phương diện vệ sinh thì cũng có một vài vấn đề tế nhị. Vì nếu trong nhóm bạn hữu có người nào mắc bệnh về đường hô hấp thì rất dễ lây sang nếu cùng uống chung món Tereré hay Mate.
          Khi chúng ta đến một đất nước khác với văn hoá, phong tục và tập quán của đất nước mình, điều trước hết là chúng ta đừng bao giờ chê bai hay dỡn cợt về văn hoá hay phong tục tập quán của đất nước đó khi mà mình chưa biết gì về họ. Trong Kinh Thánh trích từ sách Xuất Hành, Thiên Chúa đã nói với Mô-sê: “Hãy cởi dép ngươi ra vì chỗ ngươi đang đứng là Đất Thánh” (Xh 3,5). Chúng ta hãy biết cởi dép ra, có nghĩa là cố gắng hội nhập với họ cho dù gặp khó khăn rất nhiều. Ở Paraguay hàng ngày người ta ăn củ mì, còn Việt Nam thì ăn cơm, nên khi ở tại Paraguay, bạn không thể nói cơm ngon hơn củ mì được. Ở Paraguay người ta dùng Tereré hay Mate để uống và mời khách trong khi Việt Nam dùng trà Bắc hay trà Thái Nguyên, bạn không thể nói trà Việt Nam ngon hơn Tereré hay Mate ở Paraguay được. Mỗi vùng, mỗi nơi, mỗi nền văn hoá có những nết đặc trưng riêng mà khi ta sống, ta cảm nhận, ta mới biết được giá trị đích thực của nó.
          Ngạn ngữ có câu: “Vô tri, bất mộ”, không biết thì không yêu, nhưng biết nhiều cũng khổ nhiều. Mong lắm thay những người hiểu biết nhiều có thể chia sẻ những kinh nghiệm về cuộc sống, nhất là cuộc sống hội nhập văn hoá cho người sau học hỏi.
 
LM Xuân Sang, SVD
 
 
PARAGUAY – TẢN MẠN TRUYỀN GIÁO
 
 
GẶP ĐỒNG HƯƠNG

Vào một ngày Chúa nhật,  sau thánh lễ lúc 10h00 tại một ngôi nhà nguyện bé nhỏ cách giáo xứ khoảng 45 phút xe máy, tôi vội trở về giáo xứ vì có một cuộc hẹn. Về đến giáo xứ, tôi thật ngạc nhiên vì có 3 người Việt Nam vừa đến thăm tôi. Tôi mừng đến phát khóc vì lâu rồi không được gặp người Việt. Sau lời chào hỏi thân tình, một trong số họ lại hỏi tôi một câu rất thật lòng : “Trời ơi, sao Cha lại ở vùng Kinh tế mới. 30 năm trước chúng tôi đã sống ở vùng Kinh tế mới tại Parguay rồi mà bây giờ cha lại đun đầu đến đây làm gì?” Tôi phì cuời vì họ đâu hiểu là cách đây hơn 30 năm trước họ là người tản cư và được đưa qua Parguay sau một thoả thuận giữa chính phủ Nhật và Paraguay vì họ là thuyền nhân, và 30 năm sau tôi tự nguyện đến đây với tư cách là một nhà truyền giáo. Và cũng lâu rồi tôi lại được nghe ngôn ngữ Việt của hơn 30 về trước vì họ đã ở đây từ lâu mà chưa một lần về thăm quê hương. Kinh tế mới, từ ngữ gợi lại cho tôi về lịch sử gia đình tôi. Hơn 30 năm về trước gia đình tôi sống Sài Gòn với nhiều điều kiện thuận lợi vì ba tôi là một thuyền trưởng giỏi thuộc bên kia chiến tuyến. Tuy nhiên, sau ngày chạy loạn, thay vì gia đình tôi theo đoàn người đến một chân trời khác thì ba tôi lại quyết định chuyển đến vùng kinh tế mới dù có sự phản đối mạnh từ phía những người bà con và các anh em của tôi. Thế là từ đó gia đình chúng tôi trở thành một gia đình vô danh và nghèo nàn trong vùng kinh tế mới.

Gia đình tôi có 6 anh em trai và 3 chị em gái. Tôi là người con áp út. Má tôi là một tân tòng và từng là một phật tử nên ngày tôi đi tu, những người bà con phía má tôi phản đối vì cho rằng có lẽ tôi thất tình mới vào chốn thiền môn! Tôi hoàn toàn có quyền tự do lựa chọn cuộc sống cho riêng mình. Tôi từng là một ứng sinh sinh của chủng viện nhưng số phận lại đẩy đưa tôi trở thành một tu sĩ truyền giáo.

Trở lại chuyện những người Việt tại Paraguay. Tôi rất cảm động khi họ đã bỏ ngày Chúa Nhật lặn lội đến thăm tôi và còn đem cho tôi những món ăn rất dân dã của Việt Nam như nước mắm, gạo, mắm ruốc, mì tôm, xì dầu… mà họ mua từ Brazil vì ở Paraguay không có. Họ hỏi tôi rất nhiều điều về Việt Nam và lần luợt tôi trả lời cho họ những gì họ muốn biết. Chúng tôi đã trò chuyện với nhau như là những người thân nhau từ lâu lắm rồi. Họ nói một ngày nào đó họ sẽ trở về thăm quê hương để xem những thay đổi của đất nước. Họ cũng mời tôi nếu có dịp viếng thăm gia đình họ để có thể hàn huyên tâm sự nhiều hơn và cũng để họ giới thiệu một số gia đình Việt khác đang ở Paraguay và vùng giáp biên giới của Brazil. Chúng tôi từ biệt nhau sau khi thăm viếng cha bạn cũng là người Việt nam ở Encarnación vì họ còn phải về với gia đình của họ cách chổ chúng tôi khoảng 6 giờ xe.

 

MÙA GIÁNG SINH

Ngày lễ Giáng sinh sắp đến, chúng tôi có nhiều việc để làm như anh em chia nhau để đi dự lễ tổng kết cuối năm học để ban phép lành cho các em học sinh, sinh viên tốt nghiệp và được lên lớp, đặc biệt là chúng tôi chuẩn bị thánh lễ cho 24 cặp hợp thức hoá hôn nhân. Có những cặp hôn nhân được hợp thức hoá này đã lên chức ông bà nội ngoại nên trước những ngày này chúng tôi lại phải ngồi toà cho chính họ cũng như bà con thân thuộc của họ. Ở đây chúng tôi muốn cử hành một thánh lễ thật trang trọng để đón những người con hoang trở về sau nhiều năm xa cách Chúa, và cũng dịp này để nói lên ý nghĩa của bí tích hôn nhân cho con cháu và những người tham dự hiểu rõ hơn. Thật sự bí tích hôn nhân không phải do linh mục cử hành mà do chính những người phối ngẫu cử hành. Rất nhiều người lầm tưởng nếu linh mục không cử hành bí tích hôn nhân thì sẽ không thành sự! Linh mục và cộng đoàn chỉ là những nhân chứng đại diện Giáo hội để chứng nhận đây là một cuộc hôn nhân hợp pháp.   

            Thánh lễ diễn ra lúc 20h00 tối thứ năm ngày 20/12/2007. Mặc dù lễ ban đêm nhưng hôm nay ngôi nhà thờ trở nên chật chội vì có rất nhiều người tham dự. Vị linh mục Paraguay và tôi đồng tế thánh lễ này. Khi tôi chuẩn bị công bố Phúc Âm, cha người Paraguay chạy lại nói nhỏ với tôi là chờ 1 tý vì có một cặp hôn phối đang đến trễ. Khi họ vừa hớt ha hớt hải chạy vào nhà nguyện với mồ hôi nhuễ nhoại thì vị linh mục Paraguay nói với cộng đoàn cho một tràng pháo tay để chúc mừng cặp hôn nhân này vì họ đã lặn lội từ một giáo họ rất xa giáo xứ với phương tiện thô sơ là chiếc xe ngựa để đến kịp thời. Đây cũng là một bài học cho tôi về sự hiền hoà của một vị mục tử. Nếu như ở Việt Nam có lẽ tôi sẽ bực mình và ngay cả cặp hôn phối sẽ hoảng sợ khi đến trễ, nhưng chính vị linh mục Paraguay đã có một cách xử sự rất đáng khen và làm cho mọi người cảm phục. Thánh lễ đã diễn ra thật tốt đẹp và nhiều cặp hôn nhân đã oà khóc vì cảm thấy sung sướng được hoà nhập vào cộng đồng mà trước đây họ tưởng chừng bị bỏ rơi.

            Rồi ngày lễ Giáng sinh lại đến. Ở đây đang là mùa hè nên trời thật oi bức. Mọi người cùng nhau chuẩn bị cây thông Giáng sinh và những bài hát nhưng thú thật tôi chưa cảm thấy quen với bầu khí Noel ở đây vì hình như thiêu thiếu một cái gì. Đâu đó vọng lại trong tôi những bài hát Noel ở quê nhà như Hang Bê-lem, Cao Cung Lên… khiến lòng tôi rộn lên. Những bài thánh ca xứ Nam Mỹ tuy cũng rộn ràng, hoàng tráng, cũng trầm bổng nhưng tôi chưa cảm được. Ở đây người ta làm các hang đá thật sơ sài và hình như người ta chẳng còn chú trọng đến hình thức nữa. Nội dung đã thiếu vắng và hình thức cũng chẳng còn. Chủ nghĩa thế tục đang gặm nhắm vào tận hang cùng ngốc hẻm khiến nhiều người tỏ ra thờ ơ với ngày trọng đại của Con Chúa Giáng Trần.  

            Đêm 24 tháng 12, tôi chuẩn bị dâng thánh lễ lúc 20h00 thì lúc 19h00 trời lại nổi cơn giông tố lớn chưa từng thấy dù cả ngày trời rất đẹp. Mưa lớn, điện cúp và bên ngoài trời tối đen và sấm chớp ầm ầm nổi lên như tận thế sắp đến khiến cho đêm Noel ở đây thật ảm đạm. Chúng tôi không thể nào đi đến các giáo họ để dâng lễ và chúc mừng Giáng sinh được vì trời mưa và đường xá quá nguy hiểm. Tại giáo xứ, chỉ có 1 giáo dân đến sớm và bị kẹt mưa nên ở lại với tôi và Đêm Noel này tôi đã dâng thánh lễ âm thầm với 1 ngọn nến, 1 linh mục và một giáo dân. Qua đó tôi mới cảm nghiệm được một điều là nhiều khi mình lo lắng, bôn ba nhiều chuyện và mình nghĩ đó là tốt, là hay nhưng nếu Chúa không muốn thì mọi sự chắc chắn sẽ không thành. Ý mình không phải là ý Chúa. Mầu nhiệm Giáng Sinh hôm nay sao mà trơ trọi, vô hình, không ai biết đến! Đây là đêm Giáng sinh buồn nhất trong cuộc đời tôi. Thế kỷ XXI rồi mà dường như ở đây tôi đang sống vào thời xa xưa. Có lẽ Chúa Giêsu muốn nhắc nhở tôi cần phải sống khiêm nhường hơn, sống nội tâm hơn là hình thức bề ngoài. Tôi thầm thỉ nguyện cầu với Chúa Hài Đồng giúp tôi biết chu toàn nhiệm vụ, biết mở lòng đón nhận những nghịch cảnh và sẵn sàng chịu đựng tất cả những vui buồn trong cuộc sống truyền giáo.

            Sáng ngày 25 tháng 12, trời bớt mưa và giáo dân bắt đầu đến tham dự thánh lễ khoảng chừng 80 người. Họ là những cụ già, những bà goá thường xuyên tham dự thánh lễ sẵn sàng lội mưa với đường xá sình lầy để mừng Chúa Giáng sinh. Còn giới trẻ vì đêm qua lo tiệc tùng dù trời mưa nên đến giờ này vẫn còn ngủ cho đã giấc. Trong bài giảng, tôi đã chia sẻ với họ về  mầu nhiệm Con Chúa Làm Người để con người được làm Con Chúa nhưng dường như ngày nay người ta không muốn làm con Chúa nữa mà muốn điều khiển cả Chúa. Tôi chia sẻ với họ trong nước mắt vì đêm qua dường như tôi không chợp mắt được khi nghĩ đến bầu khí Giáng sinh quê nhà. Đúng là xứ truyền giáo vì ở ớ đất nước này mặc dù thiếu linh mục nhưng dường như người ta cũng chẳng cần sự hiện diện của các nhà truyền giáo, và nếu có thì chỉ có một số người đạo đức cần tham dự các bí tích mà thôi. Nhiều khi nghĩ lại cũng thấy buồn buồn, tủi tủi và hay có sự so sánh giữa giáo hội Việt Nam và cá giáo hội ở Nam Mỹ.  Nếu bao lâu tôi chưa dứt được với những giấc mơ hồng ở quê nhà chắc tôi không thể nào trụ vững nơi đây được.

 

TẾT TÂY 2008

 

Ngày 2 tháng 1 năm 2008, tôi có dịp lên thành phố để chụp phim cánh tay vì ngày lễ Thánh Gia 30.12.2007 vừa qua tôi bị té xe sau khi dâng thánh lễ ở một nhà nguyện khá xa bằng xe honda với một giáo dân. Dịp này tôi cũng được nghỉ mấy ngày để sau đó tôi về lại thủ đô Asunción họp mặt và có một khoá học cho các nhà truyền giáo trẻ tại Paraguay. Tôi cũng hẹn cha bạn người Việt đang ở Paraguay để anh em có dịp gặp nhau. Và cũng dịp này chúng tôi muốn ghé thăm gia đình người Việt Nam lần trước đã ghé thăm chúng tôi. Gia đình anh Thành và chị Thanh đến Paraguay từ năm 1976 nhưng sau đó vì kế sinh nhai anh chị đã làm việc ở hai đất nước là ngày ở Paraguay và đêm ở Brazil. Anh chị có 7 người con đều đã khôn lớn, hầu hết đã lập gia đình và rất thành đạt. Dịp này anh chị mời chúng tôi qua thăm gia đình anh chị ở Brazil. Từ Ciudad del Este (Phồ Đông) của Paraguay, một thành phố sầm uất và nhộn nhịp như Phố Sài Gòn ở Việt Nam, chúng tôi đã đi qua cầu hữu nghị để vào đất nước Brazil rộng lớn. Chỉ cách một chiếc cầu ngăn cách giữa hai quốc gia vùng Nam Mỹ mà có quá nhiều khác biệt như múi giờ thay đổi (Brazil đi trước Paraguay 1 giờ đồng hồ), cơ sở hạ tầng thay đổi (đường xá ở Brazil rất đẹp và toàn là các cao ốc trong khi ở Paraguay tìm đỏ cả mắt chỉ có vài cao ốc!); ngôn ngữ khác biệt vì ở Paraguay nói tiếng Tây Ban Nha và tiếng Guarani còn ở Brazil thì nói tiếng Bồ Đào Nha); đồng tiền có sự chênh lệc rất lớn (1 Real của Brazil đổi được gần 2.500 Guarani của Paraguay). Kể ra như thế để biết được sự chậm tiến và sự tham những của Paraguay đã làm cho đất nước trì trện đến mức nào. Chúng tôi đi qua thành phố Foz của Brazil để thăm các gia đình Việt Nam. Thật là một điều bất ngờ thú vị vì khi chúng tôi đến nhà anh Thành, gia đình Việt Nam mà chúng tôi mới quen biết, chúng tôi lại được gặp 3 nữ tu thuộc Dòng Phaolô ở Việt Nam (1 Soeur thuộc tỉnh Dòng Phaolô Đà Nẵng và 2 Soeurs thuộc tỉnh Dòng Phaolô Sài Gòn) đã qua Brazil làm việc truyền giáo hơn 3 năm và một linh mục Việt Nam cũng thuộc Dòng Ngôi Lời từ tỉnh Dòng Úc đã phục vụ ở Brazil gần 3 năm nay. Gặp nhau tay bắt mặt mừng, một niềm vui không thể diễn tả hết được. Chúng tôi đã nói chuyện với nhau rất nhiều. Gia đình anh Thành đã mời chúng tôi đi tham quan du lịch ở một công viên quốc gia rất nổi tiếng ở Brazil và trên thế giới đó là công viên Cataratas del Iguazú ở Brazil. Đây là một quang cảnh thiên nhiên lớn nhất vùng Nam Mỹ với thác nước cao hơn 8 mét. Rất nhiều khách du lịch tham quan mỗi ngày và khuôn viên du lịch rộng bằng cả một thành phố.

Lần đầu tiên sau khi rời Việt Nam đến giờ, hôm nay chúng tôi đã cử hành thánh lễ tạ ơn Chúa dịp đầu năm mới bằng tiếng Việt tại gia đình anh Thành với sự hiện diện của 2 anh em đồng môn, 3 nữ tu Phaolô việt Nam và những người Việt xa xứ ở Paraguay và Brazil. Trong bài chia sẻ của ngày Chúa Nhật lễ hiển linh, tôi mong ước những người Việt xa xứ trong đó có cả những tu sĩ, những nhà truyền giáo Việt Nam hãy cố gắng sống bằng chính đời sống chứng nhân của mình và đừng bao giờ lấy văn hoá của Việt Nam đặt vào văn hoá của những người bản xứ ở đây. Người mẹ của anh Thành đã gần 80 tuổi sau khi xưng tội và tham dự thánh lễ bằng tiếng Việt mà hơn 30 năm qua đã không được tham dự đã khóc nức nở vì hạnh phúc. Bà nói rằng tiếng Tây Ban Nha cũng không biết, tiếng Bồ Đào Nha cũng chẳng thông, rồi tiếng Việt lâu lắm rồi mới đối đáp trong thánh lễ nên đôi lúc cũng quên mất nhưng bà chia sẻ là không biết ngày nào mới có được niềm vui như ngày hôm nay. Anh Dũng, một doanh nhân khá thành đạt có vợ là người Brazil, là người không Công giáo nhưng anh chia sẻ trong lời nguyện giáo dân rất chân tình vì anh đã mang ơn Chúa rất nhiều từ ngày rời xa quê hương để sống nơi đất khách. Các Soeurs cũng rất vui mừng vì đây là lần thứ hai tham dự thánh lễ bằng tiếng Việt kể từ ngày đến vùng đất truyền giáo. Vào buổi tối, anh Thành đã mời những người Việt sống trong vùng lân cận và gọi tất cả con cháu, dâu rể của anh để họp mặt và gặp gỡ đồng hương. Kỳ thực đại gia đình của anh Thành cũng là gia đình liên hiệp quốc vì dâu rể và con cháu là người Việt, Brazil, người Hoa. Có người cháu của anh Thành nói được 5 thứ tiếng. Kể ra người Việt mình cũng khá và thành công ở xứ người. Mọi người được dịp thi thố tài năng qua những câu chuyện vui, qua những món ăn thuần Việt và ai cũng vui mừng với cuộc hội ngộ đầy bất ngờ này. Chỉ có những người Việt xa xứ mới có những tình cảm nồng ấm như thế này. Cuộc vui đã kéo dài đến gần 1 giờ sáng mà mọi người vẫn chưa muốn kết thúc. Chỉ trong Chúa Kitô mọi người mới có được sự hiệp nhất và niềm vui dâng tràn.

Ngày hôm sau, anh em chúng tôi phải từ biệt sau thánh lễ vì chúng tôi còn phải về lại Paraguay để tham dự khoá học cho các nhà truyền giáo trẻ. Mọi người đều quyến luyến, bồi hồi như những người yêu sắp chia tay nhau. Tôi đã cố giấu những giọt nước mắt sắp rơi xuống khi bà mẹ anh Thành chào từ biệt tôi trong nước mắt và nói rằng không biết đến khi nào tôi có thể trở lại thăm bà để có cuộc vui như thế này. Tạ ơn Chúa vì đã cho chúng con, những người con xa xứ được hội ngộ nhằm tiếp lửa để chúng con có đủ sức vượt qua những cơn sóng gió.

       Lm. Trần Xuân Sang, SVD (11/01/2008).